Energierekening 2027 tot €140 hoger door nettarieven

De energierekening van een gemiddeld Nederlands huishouden gaat volgend jaar weer flink omhoog. Toezichthouder ACM maakte deze week een voorlopige prognose bekend: de nettarieven voor stroom en gas stijgen gemiddeld met 19 procent, vooral door de grote investeringen die nodig zijn om het elektriciteitsnet uit te breiden.

12 euro per maand extra

Concreet betaalt een gemiddeld huishouden volgend jaar 89 euro meer voor toegang tot het stroomnet en 52 euro meer voor het gasnet – samen goed voor ongeveer 12 euro per maand. De stijging verschilt per netbeheerder en ligt daarmee fors hoger dan in voorgaande jaren. Ook grootverbruikers die zijn aangesloten op het hoogspanningsnet van TenneT krijgen een flink hogere rekening. De definitieve tarieven worden pas in december vastgesteld.

De stijging van de nettarieven komt bovenop een gasprijs die het afgelopen jaar al sterk is opgelopen – mede door de situatie in het Midden-Oosten en de trage vulling van gasopslagen – en die via de koppeling met stroomprijzen ook op de elektriciteitsrekening drukt.

Grootschalige netuitbreiding als oorzaak

Financieel directeur Walter Bien van netbeheerder Liander erkent dat de stijging huishoudens raakt, maar wijst op de noodzaak van forse investeringen in het net. Netbeheerders willen naar eigen zeggen zo efficiënt mogelijk met hun budget omgaan, maar staan voor een investeringsopgave van naar schatting 235 miljard euro in de komende vijftien jaar aan nieuwe kabels en stations.

Die investeringen zijn volgens de sector onvermijdelijk: een overvol stroomnet vertraagt nu al woningbouwprojecten en blokkeert bedrijfsuitbreidingen. Schattingen lopen uiteen van 10 tot 40 miljard euro aan maatschappelijke kosten per jaar als daar niets aan wordt gedaan.

Nieuwe reguleringsperiode zorgt voor tijdelijke piek

De forse stijging hangt samen met een nieuwe vijfjarige reguleringsperiode waarin de ACM en de netbeheerders afspraken hebben gemaakt over kostendoorberekening. De nieuwe regels maken het mogelijk om investeringen sneller in de tarieven te verwerken, en bovendien worden de opgelopen kosten van de afgelopen vijf jaar nu alsnog doorberekend. Dat leidt volgens ACM-directeur Michiel Denkers dit jaar tot een uitschieter; de jaren daarna wordt een groei van 5 tot 6 procent per jaar verwacht.

Opvallend is dat ook gasaansluitingen fors duurder worden. Dat komt niet alleen door de nieuwe rekenmethode, maar ook doordat het gasverbruik daalt – waardoor de vaste kosten van het gasnet over steeds minder gebruikers worden verdeeld.

Roep om politieke keuzes

Vanuit de netbeheerders klinkt een oproep aan de politiek om duidelijke keuzes te maken over de inrichting van het toekomstige energiesysteem. Jinny Moe Soe Let van branchevereniging Netbeheer Nederland noemt als voorbeeld de inzet van warmtenetten op geschikte locaties, wat investeringen in het elektriciteitsnet kan besparen. Ook helderheid over waar in de toekomst ruimte is voor industrie is volgens haar hard nodig, omdat het ontbreken van keuzes nu dwingt tot investeren “voor alle scenario’s tegelijk” – met het risico op dubbele of verkeerd gerichte investeringen.

Bien van Liander wijst daarnaast op de besparingspotentie van flexibeler netgebruik: als huishoudens en bedrijven hun stroomverbruik verschuiven naar gunstigere momenten, zouden tientallen miljarden aan netinvesteringen kunnen worden voorkomen.

Kabinet: energie blijft gemiddeld betaalbaar

Klimaatminister Stientje van Veldhoven laat weten begrip te hebben voor de zorgen over de stijgende nettarieven, maar benadrukt de noodzaak van de energietransitie. Volgens haar blijft energie voor de meeste huishoudens gemiddeld genomen betaalbaar, en komt er komende winter opnieuw een noodfonds beschikbaar voor huishoudens die hun rekening niet kunnen betalen.

Vanaf 2029 gaat Nederland naar verwachting over op een ander tarievensysteem voor elektriciteit, waarbij niet langer iedereen hetzelfde betaalt: huishoudens met een hoog verbruik gaan dan meer betalen, en ook het moment van verbruik gaat meewegen in de tarieven.

Gebaseerd op berichtgeving van NU.nl.